ทฤษฎี ทักษะการเล่าเรื่อง

ทักษะการเล่าเรื่อง

จุดมุ่งหมายในการเล่นนิทาน

                                นิทานและวิธีเล่านิทานเป็นกิจกรรมการสอนวิธีหนึ่งที่นักการศึกษาให้ความสนใจที่ศึกษาค้นคว้า  และยอมรับว่านิทานมีความสำคัญต่อเด็ก  การเล่านิทานจึงนำไปใช้เพื่อประโยชน์ในเรื่องต่อไปนี้

1.   สร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างครูและนักเรียนให้เกิดความสนิทสนม  ใกล้ชิด  เกิดขึ้นในขณะเล่า

นิทาน  ซึ่งจะส่งผลไปถึงการปกครองเด็กและเข้าใจเด็ก

2.  ช่วยให้เด็กมีความสุขทางกายและใจเมื่อเด็กรู้สึกเหนื่อยหรือเบื่อในการทำกิจกรรมต่าง ๆ  มา

ครูอาจเล่านิทานให้เด็กฟัง

3.   ช่วยปรับเปลี่ยนทัศนคติไม่ดีบางประการให้แก่เด็ก  เช่น ในเรื่องของความเชื่อ ความกลัว ที่เด็กได้รับการปลูกฝังหรือฝึกมาแบบผิด ๆ

4.  ใช้ปลูกฝังคุณธรรมต่าง ๆ  ให้แก่เด็ก

5.   ใช้ในการพัฒนาทางภาษาทั้งด้านการฟัง  การพูด  การอ่านและการเขียน

6.   เสริมสร้างบุคลิกภาพที่ดีให้แก่เด็ก  กล่าวคือใช้ในการฝึกฝนให้เด็กรู้จักแสดงออก  มีความกล้า  มั่นใจในการแสดงท่าทางประกอบการแสดง  และการแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องที่ฟัง

7.  ใช้ในการประกอบการสอนทุกกลุ่มวิชา  และทุกขั้นตอน

การเลือกนิทาน                                ผู้เล่าหรืออ่านนิทานให้เด็กฟัง จะต้องเลือกนิทานให้เป็น เพราะนิทานที่มีอยู่ทั้งหมด ไม่ใช่ว่าเด็กจะชอบทุกเรื่อง การเลือกนิทานควรพิจารณาสิ่งต่างๆดังต่อไปนี้

1.   นิทานเรื่องนั้นสนองความต้องการของเด็กได้มากน้อยเพียงไร

2.   เรื่องเล่าควรจะเลือกให้เหมาะกับวัยต่างๆของเด็ก

3.   เวลาที่ใช้ในการเล่าควรจะเหมาะสมกับช่วงระยะเวลาความสนใจและสมาธิในการฟังของ

เด็กวัยต่างๆ

4.   เนื้อหาจะต้องมีสาระค่านิยม ความคิดสร้างสรรค์ ส่งเสริมคุณธรรมและจริยธรรม
5.   มีเนื้อเรื่องสนุกสนานชวนติดตาม กระตุ้นจินตนาการของเด็ก
6.   เป็นวรรณกรรมที่ดีทั้งโครงเรื่อง ลักษณะที่เด่นของตัวละคร การใช้ภาษาที่สร้างสรรค์
7.  ไม่ควรสร้างความขบขันบนความเจ็บปวดของคนอื่น และไม่ใช้ภาษาหรือปฏิบัติต่อเด็กใน

เชิงตำหนิติเตียนหรือดูหมิ่น
                8.   กล่าวถึงอารมณ์มนุษย์อย่างระมัดระวัง เสนอแนะวิธีการที่สร้างสรรค์แก่เด็กในการเผชิญกับ

ความยากลำบากต่างๆ

การเตรียมตัวก่อนเล่านิทาน
                                ผู้เล่านิทานเมื่อเลือกเรื่องของนิทานให้เหมาะสมกับกลุ่มผู้ฟังและพอใจกับเนื้อเรื่องแล้ว ผู้เล่าจะต้องนำนิทานที่จะเล่ามาจัดเตรียมให้พร้อมก่อนจะดำเนินการเล่าดังนี้
                 1.  ผู้เล่าจะต้องอ่านทบทวนเรื่องราวที่ผู้เล่าเลือกมา ให้เกิดความคุ้นเคย เข้าใจ และรู้จักเรืองที่เลือกมาได้เป็นอย่างดี เพื่อจะได้เกิดความราบรื่นตลอดขณะดำเนินการเล่า
                 2.  ขั้นตอนการเล่า ผู้เล่าจะต้องพิจารณาในการนำเสนอการขึ้นต้นเรื่อง การเล่าเรื่องต่อเนื่องจนถึงกลางเรื่อง และการจบเรื่องให้ชัดเจน และน่าสนใจตามลักษณะเฉพาะของผู้เล่า
                 3.  สื่อวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการเล่า ผู้เล่าจะต้องเตรียม และทดลองใช้ให้เกิดความชำนาญ และจัดระบบการใช้ตามลำดับก่อนหลัง
                 4.  กิจกรรมประกอบการเล่านิทาน ผู้เล่าจะต้องเตรียมให้พร้อมและจะต้องเหมาะสมกับกลุ่มผู้ฟัง เช่น การร้องเพลงซ้ำๆ และง่าย คำพูดซ้ำๆ และง่าย การร้องขอให้ผู้ฟังมาช่วยร่วมแสดงหรือทำกิจกรรมด้วยขณะดำเนินการเล่า
                 5.  สถานที่เล่า ผู้เล่าจะต้องพิจารณาตามความเหมาะสมให้พอดีกับกลุ่มผู้ฟังเพราะ ผู้เล่าจะต้องจัดเตรียมสื่อให้พอเหมาะกับการมองเห็น และการฟังของผู้เล่า

วิธีเล่านิทาน
         การเล่านิทานแบ่งได้  5  วิธีได้แก่
                 1.  เล่าปากเปล่า
                 2.  เล่าโดยใช้หนังสือประกอบ
                 3.  เล่าโดยใช้ภาพประกอบ
                 4.  เล่าโดยใช้สื่อใกล้ตัว
                 5.  เล่าโดยใช้ศิลปะเข้าช่วย

1.  เล่าปากเปล่า ผู้เล่าต้องเตรียมตัวให้พร้อมเสมอ เพราะจุดสนใจของเด็กที่กำลังฟังนิทานจะอยู่ที่ผู้เล่าเท่านั้น วิธีเตรียมตัวในการเล่านิทานมีดังนี้

1.1  เตรียมตัวด้านเนื้อหาของนิทาน
                       -  อ่านนิทานที่จะเล่าและทำความเข้าใจกับนิทานเสียก่อน
                       -  จับประเด็นนิทานให้ได้ว่า นิทานที่จะเล่าให้อะไรแก่เด็กที่ฟัง

                       -  แบ่งขั้นตอนของนิทานให้ดี

                       -  การนำเสนอขั้นตอนของนิทานในขณะที่เล่า ไม่จำเป็นต้องเหมือนกับที่อ่านเสมอไป
                       -  เพิ่มหรือลดตัวละครเพื่อความเหมาะสมในการเล่า

ที่สำคัญผู้เล่าต้องสามารถปรับนิทานให้สอดคล้องกับความสนใจของเด็กได้ด้วย เพราะถ้าเห็นว่าเด็กกำลังสนุกสนานก็เพิ่มเนื้อหาเข้าไปได้
                        

                1.2 น้ำเสียงที่จะเล่า                                       ผู้เล่าต้องมีน้ำเสียงที่น่าฟัง ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นเสียงที่ไพเราะ และที่สำคัญที่สุดคือการเว้นจังหวะ การเน้นเสียงให้ดูน่าสนใจ ไม่ควรให้น้ำเสียงราบเรียบมากเกินไป เสียงเบา-เสียงหนัก พูดเร็ว-พูดช้า ก็เป็นการบ่งบอกอารมณ์ของนิทานได้เช่นกัน
                                1.3  บุคลิกของผู้เล่านิทานต่อหน้าเด็กจำนวนมาก
                                  ต้องมีบุคลิกที่น่าสนใจสำหรับเด็กคือ
                                       -  ไม่นิ่งจนเกินไป

                       -  ไม่หลุกหลิกจนเกินไป
                               -  ต้องมีการเคลื่อนไหวท่าเหมาะสมกับเนื้อหาของนิทาน
                                 -  มีการแสดงท่าทางที่เหมาะสมกับเนื้อหาของนิทานอย่างพอเหมาะพอเจาะ
                                -  มีท่าที่ผ่อนคลายและดูเป็นกันเองกับเด็กๆ
                                1.4  เสื้อผ้าที่สวมใส่                                   ต้องเป็นเสื้อผ้าที่มั่นใจในการเคลื่อนไหว
                                1.5  บรรยากาศในการฟังนิทาน                                  ต้องไม่วุ่นวายจนเกินไป อยู่ในสถานที่ที่สามารถสร้างสมาธิสำหรับคนฟังและคนเล่าได้เป็นอย่างดี
                2.  เล่าโดยใช้หนังสือประกอบการเล่า การใช้หนังสือประกอบการเล่านี้ หมายถึงการใช้หนังสือที่มีภาพประกอบ ผู้ที่จะใช้หนังสือภาพต้องมีการเตรียมตัวดังนี้
                           2.1  อ่านนิทานให้ขึ้นใจ เวลาเล่าจะได้เปิดหนังสือภาพให้สัมพันธ์กับเรื่องที่เล่า
                           2.2  ศึกษาความหมายของสีที่ใช้ประกอบภาพ เพราะหนังสือสำหรับเด็กมักจะใช้สีเป็นสื่ออารมณ์ของเรื่องด้วย
                           2.3  ศึกษาภาพประกอบที่เป็นปกหน้าปกหลัง เพราะบางเรื่องตอนเริ่มเรื่องอยู่ที่หน้าปก และตอนจบอยู่ที่ปกหลังก็มี
                           2.4  การถือหนังสือ ต้องอยู่ในตำแหน่งที่ผู้ฟังสามารถมองเห็นภาพประกอบได้อย่างทั่วถึง ถ้าผู้ฟังนั่งเป็นรูปครึ่งวงกลม ต้องมีการยกภาพให้มองเห็นทั่วทั้งหมด